U okviru nedavno završenog IPA projekta „Jačanje kapaciteta za upravljanje kvalitetom vazduha u Crnoj Gori“, između ostalog, izvršeno je relociranje postojeće i izgradnja nove EMEP stanice za praćenje regionalnog transporta zagađenja vazduha u skladu sa Konvencijom LRTAP (tzv. EMEP monitoring), na izabranoj, reprezentativnoj lokaciji u Velimlju, opština Nikšić.

<<< FOTO >>>

   Postavljanje i rad stanice za mjerenje prekograničnog uticaja na kvalitet vazduha u Crnoj Gori je obaveza zasnovana na ratifikaciji Konvencije o prekograničnom transportu zagađenja putem atmosfere na velike daljine (CLRTAP) i njenih protokola, prije svega Protokola EMEP. Realizacija pomenutih obaveza jedan je od ključnih uslova iz Poglavlja 27, za pridruženje EU.
   Izbor područja Velimlja, kao reprezentativnog, prema definisanim kriterijumima za EMEP stanicu i predviđena mjerenja, izvršen je na osnovu kriterijuma CLRTAP, iskustvenog i literaturnog znanja i odgovarajućih savremenih softverskih programa.
   Prostor stanice obuhvata oko 300m2. Nalazi se na privatnom zemljištu, koje je bez naknade ustupljeno Zavodu, zahvaljujući velikodušnom razumijevanju vlasnika zemljišta. Na njemu su smještena tri kontejnera, za smještaj opreme, priručne laboratorije i osoblja. Napajanje objekata strujom je obezbijeđeno u saradnji sa CEDIS-om koji je izvršio potrebno produženje mreže, kao i rekonstrukciju postojeće distributivne mreže.
   Vrijednost donacije za EMEP stanicu na Velimlju je oko 160.000 €. Mjerna oprema omogućava automatsko mjerenje sadržaja sumpor-dioksida (SO2), ozona (O3) i azotovih oksida (NOx) u vazduhu, zatim saklupljanje uzoraka PM10 i PM2,5 i dalja laboratorijska mjerenja ovih materija u vazduhu, kao i njihovog sadržaja.
   Postavljen je automatski uzorkivač padavina, prvi takve vrste u Crnoj Gori, koji će omogućiti mjerenje sastava samo mokre depozicije padavina, tzv. „wet-only“ mjerenja.
   Na stanici Velimlje je postavljena i automatska meteorološka stanica, koja će, pored osnovne svrhe u EMEP mjerenjima, biti sastavni dio meteorološke mreže Zavoda i pokriti značajan dio, do sada, meteo mjerenjima nepokrivenog područja.
   Objekti za priručni laboratorijski prostor i prostor za boravak osoblja u dužem periodu su sa zatvorenim sanitarnim sistemom, dakle, bez ispuštanja otpada u neposrednu okolinu.
   U cilju stvaranja uslova za rad stanice, Zavod je finansirao radove koji se odnose na postavljanje elektro instalacija potrošača unutar stanice, povezivanje unutrašnjih potrošača sa stubom spoljašnje električne mreže, dodatnu zaštitu opreme od atmosferskih električnih pražnjenja (zaštitna traka u dužini od 70m) i nasipanje unutrašnjeg kruga stanice zemljom i zatravljivanje..
   U prethodnom periodu je realizovano testiranje opreme, kao i obuka zaposlenih. Naredna godina dana predstavlja period probnog rada opreme i uhodavanje operatera zaduženih za njen rad, nakon čega se očekuje da oprema postane potpuno operativna, da se formira baza dobijenih podataka (uz prethodno kupljeni softver za transfer podataka sa stanice do baze podataka u Zavodu) i započne regularno izvještavanje prema EMEP centru.
   U realizaciji svih ovih poslova koji su pratili implementaciju projekta, Zavod je imao i razumijevanja i pomoć od brojnih institucija i pojedinaca, uključenih u ove aktivnosti. Posebnu zahvalnost dugujemo Crnogorskom elektrodistributivnom sistemu koji je uložio značajna sredstva neophodna za obezbjeđivanje preduslova za nesmetan rad stanice.